- In Nederland leveren zonnepanelen in de winter meestal slechts 10 tot 25% van hun zomeropbrengst, door kortere dagen, lage zonnestand en veel bewolking.
- Windenergie piekt juist in de wintermaanden als zonne-energie terugloopt.
- De meeste boerenbedrijven gebruiken dag en nacht stroom, niet alleen wanneer de zon schijnt.
- Door zonnepanelen, een kleine windmolen en batterijopslag te combineren, ontstaat een veel stabieler energiesysteem over alle seizoenen.
- Voor boeren die minder afhankelijk willen zijn van het net en hun bedrijf ook in de winter draaiend willen houden, vult wind de gaten die zon laat vallen.
Veel boeren die hun bedrijf energie-onafhankelijker willen maken, beginnen met zonnepanelen.
Logisch. In de zomer is de opbrengst hoog. De installatie is overzichtelijk. En op zonnige dagen kun je een groot deel van je stroom direct van je eigen dak halen.
Maar dan komt de winter. In de winter is de opbrengst van zonnepanelen laag.
De dagen worden korter. De zon staat laag. Het is vaker bewolkt. Tegelijkertijd loopt het stroomverbruik op: verlichting, ventilatie, melkrobots, koeling, voersystemen, verwarming in stallen.
Op dat moment merken veel boeren dat er een gat ontstaat. Met alleen zonnepanelen sluiten ze niet altijd aan op hoe het boerenbedrijf daadwerkelijk stroom gebruikt.
De vraag komt vanzelf: Kies je voor meer zonnepanelen, of is een kleine windmolen een logischere stap?
In dit artikel lees je:
- Wat de opbrengst van zonnepanelen in de winter echt is
- Waarom windenergie juist dan goed aansluit
- Wanneer een kleine windturbine interessant wordt
- Een praktisch voorbeeld van een boerderij
- Hoe zon, wind en opslag samenwerken
- Heldere FAQ’s om je volgende stap te bepalen
Wat is de opbrengst van zonnepanelen in de winter?
Zonnepanelen zijn afhankelijk van daglicht en zonnestand. In de winter nemen beide sterk af.
In Nederland:
- De dagen zijn veel korter
- De zon staat laag aan de horizon
- Bewolking komt vaker voor
Het gevolg is een duidelijke seizoensschommeling.
Volgens de analyse van Bricknest van de prestaties van zonnepanelen in Nederland, genereren panelen in de wintermaanden doorgaans slechts 10 tot 25% van hun zomeropbrengst. Een paneel kan bijvoorbeeld in de zomer ongeveer 20,5 kWh per dag produceren, tegenover 5,2 kWh in de winter.
Tegelijkertijd beweegt je stroomvraag de andere kant op.
In de winter zie je op veel bedrijven:
- Meer uren verlichting
- Hogere ventilatiebehoefte
- Extra verwarming in bepaalde ruimtes
- Doorlopende inzet van melkrobots, voersystemen en koeling
En ’s nachts? Dan is de opbrengst van zonnepanelen nul.
Zonnepanelen doen in de lente en zomer uitstekend hun werk. Maar ze dekken zelden het volledige jaarverbruik van een boerenbedrijf. Daarom kijken veel ondernemers verder.
Waarom windenergie juist werkt wanneer zon tekortschiet
Wind volgt een ander ritme dan de zon.
In heel Europa zie je hetzelfde patroon:
- Zonne-energie piekt in de zomer
- Windenergie is het sterkst in herfst en winter
Een grootschalige Europese analyse, gepubliceerd via ScienceDirect, bevestigt dit patroon. Windopbrengst stijgt in de donkere maanden, precies wanneer zonneproductie terugvalt.
Ook Nederlandse cijfers laten dit zien.
Volgens het CBS is de windproductie in Nederland hoger in de winderige helft van het jaar, terwijl de zonneproductie terugloopt door minder zonuren.
In de eerste helft van 2024 werd in Nederland opgewekt:
- Ongeveer 17,4 miljard kWh uit wind
- Ongeveer 11,7 miljard kWh uit zon
Elk jaar zie je hetzelfde beeld: wind presteert relatief beter in de winter, zon in de zomer.
Kortom:
- Zon levert het meest op lange dagen
- Wind levert het meest op korte dagen
Ze vullen elkaar aan, met als extra voordeel dat windturbines dag en nacht stroom opwekken. Dat is belangrijk op een boerderij, waar energieverbruik zelden binnen kantoortijden valt.
Wanneer is een kleine windmolen interessant?
Een kleine windturbine vervangt zonnepanelen niet. Hij vult aan.
In de praktijk is een kleine windmolen interessant wanneer:
- Je al zonnepanelen hebt, maar in de winter tekort komt
- Je ook buiten daglichturen veel stroom gebruikt
- Je locatie voldoende open ruimte en windaanbod heeft
- Je minder afhankelijk wil zijn van het elektriciteitsnet
- Je streeft naar een stabielere productie over het hele jaar
Veel boeren merken na plaatsing van zonnepanelen dat ze in de zomer goed uitkomen, maar dat de winter de echte test is.
Daar kan wind het verschil maken.
Een praktisch voorbeeld van de boerderij
Neem dit voorbeeld, gebaseerd op Ecoways-projecten die we vaker zien.
Bedrijfsprofiel:
- Gemengd bedrijf met 80 melkkoeien en 3.000 biggen
- Jaarverbruik: circa 60.000 kWh
- Systeem:
- Dakgebonden zonnepanelen (10 kW)
- Eén kleine EAZ-model windturbine (15 meter)
- Een kleine batterij voor korte opslag en back-up
Wat gebeurt er in de praktijk?
In de zomer:
- Zonnepanelen dekken een groot deel van het dagverbruik
- Wind levert extra productie op winderige dagen
- Overschot gaat naar de batterij
In de winter:
- De zonneproductie daalt sterk
- De windopbrengst neemt toe
- De windturbine produceert ook ’s nachts
- De batterij vangt korte pieken op en biedt back-up bij korte onderbrekingen
In plaats van ’s avonds en ’s nachts in de winter zwaar te leunen op het elektriciteitsnet, gebruikt het bedrijf vooral zelf opgewekte stroom, een veel stabielere energievoorziening. Die stabiliteit telt wanneer dieren, installaties en dagelijkse routines afhankelijk zijn van elektriciteit.
Windmolen of zonnepanelen – of combineren?
Het is geen kwestie van óf-óf.
Elke techniek heeft zijn rol:
- Zonnepanelen leveren sterk in lente en zomer
- Kleine windturbines ondersteunen winter- en nachtverbruik
- Batterijopslag slaat het overschot op en biedt korte back-up
Samen vormen ze een gebalanceerd energiesysteem op eigen erf.
Zon draagt in de lichte maanden. Wind in de donkere. Opslag verbindt het geheel.
Voor bedrijven die te maken hebben met netcongestie, stijgende energiekosten of onzekerheid over aansluiting, sluit deze combinatie beter aan op het werkelijke verbruik.
FAQ: Kleine windmolen of zonnepanelen
Wat is de opbrengst van zonnepanelen in de winter in Nederland?
Meestal 10 tot 25% van de zomeropbrengst. Sommige panelen leveren in de winter 5,2 kWh per dag, tegenover ongeveer 20 kWh+ in de zomer.
Source: Bricknest
https://www.bricknest.nl/blog/seizoensgebonden-prestaties-van-zonne-energie-in-nederland
Werkt windenergie echt beter in de winter?
Ja. Europese studies en CBS-cijfers laten zien dat windproductie stijgt in herfst en winter, terwijl zonneproductie daalt.
Sources: ScienceDirect, Statistics Netherlands
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666790822000076
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/39/meer-dan-de-helft-van-elektriciteitsproductie-komt-uit-hernieuwbare-bronnen
Draait een kleine windturbine ook ’s nachts?
Ja. Zodra er wind is, produceert de turbine stroom, ook in de nacht.
Heb ik nog zonnepanelen nodig als ik een windmolen plaats?
Ja. Zon en wind vullen elkaar aan. Zon levert overdag in de zomer. Wind dekt de winter en nacht.
Wat doet batterijopslag precies?
Een batterij slaat het overschot op en levert korte back-up bij storingen. Het vervangt zon of wind niet, maar vergroot het eigen gebruik.
Is dit alleen relevant voor Nederland?
Nee. In België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zie je vergelijkbare patronen: lagere zonne-opbrengst in de winter en meer wind.
Samengevat: zo maak je de juiste keuze
Gebruik je vooral overdag stroom in de zomer? Dan kunnen zonnepanelen een groot deel van je verbruik dekken.
Maar de meeste boerenbedrijven draaien dag en nacht.
Ventilatie stopt niet bij zonsondergang. Melken wacht niet op helder weer. Koeling en voersystemen lopen door in winternachten.
Daarom kijken veel ondernemers verder dan alleen zon.
Wind levert wanneer zonlicht wegvalt. Batterijen slaan op en bieden back-up. Samen ontstaat een stabieler energiesysteem over het hele jaar.
Heb je al zonnepanelen en zie je in de winter nog steeds een hoge energierekening? Dan kan een kleine windmolen de ontbrekende schakel zijn.
Benieuwd wat dit voor jouw bedrijf betekent?
Ecoways ontwerpt complete energiesystemen voor het buitengebied: wind, zon en opslag, afgestemd op jouw land en jouw verbruiksprofiel. Van vergunning tot installatie en onderhoud, alles in één hand.
Ontdek de mogelijkheden van een kleine windmolen:
👉https://ecoways.com/nl/kleine-windmolen
Bekijk energiesystemen voor boerenbedrijven:
👉 https://ecoways.com/nl/windmolens-voor-boeren
